ING: Qlobal inflyasiya MDB-4 ölkələrinin valyutalarının dayanıqlığına təsir edə bilər

MDB-4 regionu dövlətlərinin (Azərbaycan, Ermənistan, Qazaxıstan, Özbəkistan) pul-kredit siyasətinin inkişafı və milli valyutalarının dinamikasının baza ssenarisi əvvəlki dövrlərdəki kimi müsbət xarakter daşıyır və daxili iqtisadi amillərə əsaslanır.

NTV xəbər verir ki, bu barədə ING-nin Rusiya və MDB üzrə baş iqtisadçısı Dmitri Dolqinin analitik icmalında deyilir.

"Bununla yanaşı, qlobal inflyasiya təzyiqinin artması və inkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda baza faiz dərəcələrinin yüksəlməsi risklərin ötürülməsinin valyuta kanalı vasitəsilə regionun sabitliyini təhlükə altına ala bilər", - o qeyd edir.

Ekspert qeyd edib ki, regional aktivlərdən kapitalın əhəmiyyətli dərəcədə çıxışı proqnozlaşdırılmır, bununla yanaşı, MDB-4 dövlətlərinin mərkəzi bankları portfel investisiyalarının axınını qorumaq üçün real faiz dərəcələrinin yüksək səviyyəsini təmin etməli olacaq.

Yaxın Şərqdəki vəziyyətin kəskinləşməsindən sonra MDB-4 ölkələrinin iqtisadiyyatları artan volatilliyə, inflyasiya gözləntilərinin güclənməsinə və qlobal faiz dərəcələrinin sərtləşməsinə qarşı dayanmaq qabiliyyətini nümayiş etdirdi. Bununla belə, hadisələrin inkişafının mənfi ssenarisi regionda qiymət sabitliyi üçün təhlükələr yaradır.

"Qazaxıstan və Özbəkistan yüksək göstəricilərdən aşağı düşən inflyasiya və milli pul vahidlərinin möhkəmlənməsi sayəsində monetar siyasəti tədricən yumşaltmaq imkanlarına malikdir. İran ətrafındakı vəziyyətin kəskinləşməsinin başlanğıcından bəri tengenin dəyəri 11 % artıb və buna da kapital axını və dövlət sektoru tərəfindən toplanmış valyuta satışlarının həcmi yardım göstərib. Qazaxıstanda inflyasiyanın illik ifadədə 3 faiz bəndi azalaraq 9,3 %-ə düşməsi ölkənin Milli Bankına baza dərəcəsini 18 %-dən 16,25 %-ə endirmək imkanı verib. Özbəkistanda qiymət artımı tempi 14 % əsas dərəcə fonunda demək olar ki, 1 faiz bəndi (f.b.) azalaraq 6,4 %-ə düşüb", - D. Dolqin qeyd edib.

ING mütəxəssisi vurğulayıb ki, inflyasiyanın hədəf göstəricisini (5 %) üstələməsi və davamlı daxili tələbat hər iki dövlətdə 2027-ci ilin sonunadək dərəcələrin 1–1,5 f.b. diapazonunda daha da azaldılması imkanlarını məhdudlaşdıracaq:

"Ölkənin maliyyə ehtiyatlarını möhkəmləndirən yüksək neft qiymətləri və idxal edilən qiymət təzyiqini məhdudlaşdıran manatın ABŞ dollarına stabil məzənnəsi sayəsində Azərbaycanın iqtisadi vəziyyəti xarici tərəddüdlərə ən az həssas olaraq qalır. Hədəf diapazonu (4±2%) çərçivəsindəki inflyasiya şəraitində Azərbaycan Mərkəzi Bankının uçot dərəcəsinin, proqnozlara görə, 6,5 % səviyyəsində qalacağı gözlənilir. Ermənistan regionda ən ciddi istisnanı təşkil edir. Turizm axını və pul köçürmələri ilə dəstəklənən istehlak tələbatının artması inflyasiyanı 3 %-lik hədəf göstəricisini üstələyərək 4,3 %-ə çatdırıb. Sentyabr ayında tənzimləyici tərəfindən dərəcənin 25 baza bəndi artırılaraq 6,75 %-ə qaldırılması qabaqlayıcı xarakter daşıyırdı, lakin inflyasiyanın 5 % həddinə yaxınlaşması pul-kredit siyasətinin əlavə olaraq sərtləşdirilməsi zərurətini şərtləndirə bilər".

Xammal qiymətlərinin daha da kəskin artması və yüksək qlobal faiz dərəcələrinin uzun müddət saxlanılması ilə müşayiət olunan sərt ssenari həyata keçirilərsə, ING analitiki orta müddətli perspektivdə MDB-4 üçün 1–2 f.b. həcmində əlavə inflyasiya risklərinin yaranacağını proqnozlaşdırır.

"Neft kotirovkalarının hər barel üçün 10 ABŞ dolları artması Azərbaycan və Qazaxıstanın illik ixracını ÜDM-in 2–4%-i qədər artıra bilər. Bu, Ermənistan və Özbəkistan üçün isə idxal dəyərinin ÜDM-in təqribən 0,5 %-i qədər artması ilə nəticələnəcək. Qlobal ərzaq qiymətlərinin 10 % artması Qazaxıstan və Özbəkistanda inflyasiya dinamikasına təxminən 1 f.b., Ermənistan və Azərbaycanda isə 1,5–2 f.b. əlavə edə bilər. İnkişaf etmiş iqtisadiyyatlardan və Yaxın Şərqdən olan idxalın payı Ermənistanda 26 %-dən Azərbaycanda 45 %-ə qədər dəyişir".

Müəllifin fikrincə, bu şoklar baş verdiyi təqdirdə, regionun mərkəzi bankları real faiz dərəcələrini qorumalı olacaq: "Ermənistan sərtləşdirmə kursunu davam etdirməli, Qazaxıstan və Özbəkistan dərəcələrin aşağı salınması imkanlarını azaltmalı, Azərbaycan isə çox güman ki, borclanma dəyərinin korreksiyasındakı fasiləyə yenidən baxmalı olacaq".