Qazaxıstan və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO) ölkənin kənd təsərrüfatının gücləndirilməsinə və iqlim dəyişikliyinə qarşı dayanıqlığının innovativ yanaşmalar da daxil olmaqla artırılmasına kömək etmək üçün hazırlanmış üç yeni layihəyə başlayıb.
NTV BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, FAO-nun Avropa və Mərkəzi Asiya üzrə regional nümayəndəsinin müavini Raymund Yele bildirib: “Bu layihələr milli seleksiya və toxum istehsalının inkişafından tutmuş çəyirtkə erkən xəbərdarlıq sistemlərinin effektivliyinin artırılmasına, habelə torpağın karbon tərkibinin və ehtiyatlarının etibarlı monitorinqi üçün təməl qoymağa qədər ortaq prioritetlərimizi praktiki hərəkətlərə çevirməyə kömək edir”.
“Qazaxıstan sortları və toxumları” layihəsi seleksiya və toxum istehsalında uzun müddətdir davam edən problemləri həll etməyi hədəfləyir. Qazaxıstanın ərzaq təhlükəsizliyi kənd yerlərində dolanışıqdan və ixracatı əsasən bitkiçilikdən, xüsusən də buğda, arpa və qarğıdalı kimi dənli bitkilərdən asılıdır.
Lakin seleksiya və toxum təşkilatları köhnəlmiş infrastruktur, müasir alətlərə məhdud çıxış, yeni sortların yavaş tətbiqi və tədqiqat təşkilatları ilə kommersiya toxum istehsalçıları arasında zəif əlaqələr şəraitində fəaliyyət göstərir. Bu çətinliklər Qazaxıstanın idxal sortlarından və toxumlarından artan asılılığına səbəb olub.
Layihənin birinci mərhələsi yerli seleksiya və toxum istehsalı sistemlərini dirçəltmək, fermerlərin yüksəkkeyfiyyətli əkin materialına çıxışını artırmaq və idxaldan asılılığı azaltmaq üçün zəruri olan elmi, institusional və idarəetmə təməlini yaradacaq. Layihə həm tarla, həm də bağ bitkilərini (alma bağları da daxil olmaqla) əhatə edəcək.
Layihə qadın fermerlərin, tədqiqatçıların, kənd təsərrüfatı üzrə məsləhətçi mütəxəssislərin və qadınların rəhbərlik etdiyi təsərrüfatların cəlb olunmasını təşviq edəcək.
FAO, həmçinin Qazaxıstana süni intellekt və dronlardan istifadə edərək çəyirtkə monitorinqi və proqnozlaşdırma imkanlarını təkmilləşdirməyə kömək edəcək. Çəyirtkə basqınları məhsullar və otlaqlar, son nəticədə isə ərzaq təhlükəsizliyi və kənd yerlərində dolanışıq üçün ciddi təhlükə yaradır. Erkən xəbərdarlıq və cavab sistemlərinin effektivliyinin artırılması zərərin qarşısını almaq və ya minimuma endirmək baxımından vacibdir.
Qazaxıstanın 219 milyon hektardan çox kənd təsərrüfatı torpağı var, lakin son onilliklərdə otlaq ərazilərində üzvi karbon ehtiyatlarının itirilməsi 20-40 faiz olaraq qiymətləndirilir. Bu, torpaq strukturunun pisləşməsinə və su tutumu qabiliyyətinin azalmasına, həmçinin ekstremal iqlim hadisələrinə qarşı həssaslığın artmasına səbəb olub.
Yeni layihələrdən biri torpaqlarda üzvi karbon ehtiyatlarının monitorinqi, hesabatı və yoxlanılması üçün milli sistemin inkişafını dəstəkləyəcək. Bu, Qazaxıstana etibarlı və beynəlxalq səviyyədə tanınmış bir sistem yaratmağa kömək edəcək.
FAO və Qazaxıstan birgə iş planı hazırlayacaq və milli laboratoriya şəbəkəsini modernləşdirəcək və sertifikatlaşdıracaq. Peyk və yerüstü məlumatlardan mövcud milli geoportala inteqrasiya ediləcək torpaqların üzvi karbon monitorinq sistemi və analitik alətlər hazırlamaq üçün istifadə ediləcək.
Təlim tədbirlərində 80-dən çox milli mütəxəssis, qadınlar və gənclər də daxil olmaqla 500 fermer iştirak edəcək.
Növbəti illərdə innovasiya, institusional potensialın gücləndirilməsi və praktik bacarıqların inkişafını birləşdirən bu üç layihənin həyata keçirilməsi Qazaxıstanın kənd təsərrüfatı sektorunun məhsuldarlığının və dayanıqlığının artırılmasına töhfə verəcək.
NTV canlı
Radio canlı
Nuhçıxan