Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Əbu-Dabidə “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”nın təqdimolunma mərasimində səsləndirdiyi fikirlər təkcə bir mükafat nitqi deyil, eyni zamanda postmünaqişə dövründə formalaşan yeni regional və beynəlxalq reallıqların strateji icmalı kimi dəyərləndirilə bilər. Çıxışda vurğulanan əsas məqamlar - siyasi iradə, beynəlxalq dəstək və praktik əməkdaşlıq - dayanıqlı sülhün formalaşmasında həlledici amillər kimi ön plana çıxır.
Əvvəla, Azərbaycanın uzun illər davam edən münaqişədən sonra sülh mərhələsinə keçidi regional təhlükəsizlik arxitekturasında keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Prezident İlham Əliyevin “biz sülh şəraitində yaşamağı öyrənirik” fikri postmünaqişə cəmiyyətlərinin qarşılaşdığı psixoloji, siyasi və institusional transformasiyanın mahiyyətini əks etdirir. Bu yanaşma sülhü yalnız sənədlərlə deyil, düşüncə tərzi və gündəlik əməkdaşlıq vasitəsilə möhkəmləndirməyə yönəlib.
Vaşinqtonda keçirilən danışıqların və yüksəksəviyyəli görüşlərin xüsusi vurğulanması beynəlxalq vasitəçilik mexanizmlərinin sülh prosesində oynadığı rolu açıq şəkildə nümayiş etdirir. ABŞ-ın bu prosesdə siyasi dialoqu təşviq edən tərəf kimi iştirakı tərəflər arasında etimadın formalaşmasına töhfə vermiş, əldə olunan razılaşmaların beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən diqqətlə izlənildiyini göstərmişdir. Bu amil regional sabitliyin uzunmüddətli perspektivdə qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Eyni zamanda, son aylar ərzində atılan praktiki addımlar - nəqliyyat əlaqələrinin bərpası imkanlarının müzakirəsi, iqtisadi əməkdaşlıq perspektivlərinin gündəmə gətirilməsi və kommunikasiya xətlərinin açılması istiqamətində aparılan danışıqlar - sülhün yalnız siyasi deyil, həm də iqtisadi ölçülərinin formalaşdığını göstərir. Bu yanaşma uzunmüddətli perspektivdə qarşılıqlı asılılıq yaradaraq münaqişə risklərinin azalmasına xidmət edə bilər.
Əbu-Dabinin sülh prosesindəki rolu da nəzərə çarpandır. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri neytral və etibarlı platforma kimi çıxış etməklə regional və qlobal dialoqlar üçün önəmli imkanlar yaratmışdır. Bu ölkə müxtəlif beynəlxalq təşəbbüslərə ev sahibliyi etməklə, qarşılıqlı anlaşma və dialoq üçün əlverişli mühit təmin edə biləcəyini göstərmişdir. “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”nın təqdim olunması isə Əbu-Dabinin humanitar və sülh təşəbbüslərindəki simvolik rolunu ön plana çıxarır. Tədbir həm simvolik, həm də diplomatik baxımdan əhəmiyyət daşıyır, və bu, qlobal miqyasda dialoqu təşviq edən nümunə kimi qiymətləndirilə bilər. Belə yanaşma göstərir ki, neytral və etibarlı platformalar münaqişə sonrası əməkdaşlıq və etimad mühitinin yaradılmasında mühüm rol oynaya bilər.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı bir daha göstərir ki, Azərbaycan sülhü yalnız taktiki addım kimi deyil, uzunmüddətli strateji seçim kimi qəbul edir. Bu yanaşma regional inteqrasiyanın gücləndirilməsi, iqtisadi inkişafın təşviqi və beynəlxalq etimadın möhkəmləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaradır. Azərbaycan nümunəsi göstərir ki, uzun illər davam edən münaqişələr güclü siyasi iradə, rasional yanaşma və beynəlxalq əməkdaşlıq şəraitində həll oluna bilər.
Nəticə etibarilə, Əbu-Dabidə səsləndirilən mesajlar Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinin həm regionda, həm də beynəlxalq səviyyədə diqqət mərkəzində olduğunu göstərir. Bu proses, qarşılıqlı anlaşmanın və dialoqun vacibliyini vurğulayan praktiki nümunə kimi dəyərləndirilə bilər. Belə nümunələr yalnız hazırkı region üçün deyil, sülhə nail olmağa çalışan digər münaqişə məkanlarında da öyrənilə biləcək təcrübə və yanaşmalar təqdim edir, gələcəkdə dialoq və əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün faydalı təcrübə kimi istifadə oluna bilər.
Gülxarə Əhmədova
Naxçıvan Muxtar Respublikası
Ali Məclisinin deputatı
NTV canlı
Radio canlı
Nuhçıxan