Keçən ay Arktikada dəniz buzu səviyyəsində ilin ən aşağı göstəricisi qeydə alınıb

Cari ilin sentyabrında Arktika dəniz buzunun minimum sahəsi təxminən 4,6 milyon kvadrat kilometr təşkil edib. Bu, bütün peyk müşahidələri rekordunun onuncu ən aşağı göstəricisi olaraq 2008, 2010 və 2025-ci illər ilə eyni səviyyə deməkdir.

NTV  “ScienceDaily” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, NASA və ABŞ Milli Qar və Buz Məlumat Mərkəzinin məlumatına görə, illik minimum sentyabrın 12-də qeydə alınıb.

Arktika dəniz buzunun sahəsi mövsümi olaraq dəyişir: qışda buz örtüyü genişlənir və adətən mart ayında maksimuma çatır, yayda isə kiçilir və sentyabr ayında minimuma düşür. 1978-ci ilin sonlarından bəri davamlı peyk müşahidələri aparılır və dəniz buz örtüyünün uzunmüddətli azalması qeydə alınır.

Tədqiqatçıların fikrincə, 2007-ci ildən 2026-cı ilə qədər bütün yay mövsümlərinin peyk müşahidələri tarixində sentyabr ayında dəniz buzunun ən kiçik sahəsi qeydə alınıb. Mütləq minimum isə 2012-ci ilin sentyabrında olub.

Eyni zamanda, son on ildə sentyabr ayında dəniz buzunun həcmi əvvəlki illərdə müşahidə olunan kəskin azalma ilə müqayisədə nisbətən az dəyişib. Hava şəraiti hər bir fəslin həcminə təsir göstərir. Xüsusilə, Arktika üzərində bulud örtüyünün artması buz səthinə çatan Günəş işığının miqdarını azalda və bununla da onun əriməsini yavaşlada bilər.

Dəyişikliklər yalnız həcmə deyil, həm də buz örtüyünün quruluşuna təsir göstərir. Bir neçə ərimə mövsümündən sonra davam edən çoxillik buz tədricən qışda əmələ gələn və isti dövrlərdə daha asan parçalanan nazik təbəqə ilə əvəz olunur.

Bu azalma tendensiyası qışda da müşahidə olunur. 2026-cı ilin mart ayında Arktika dəniz buzunun maksimum həcmi statistik olaraq 2025-ci ilin mart ayının həcminə bərabər olub. Hər iki göstərici peyk müşahidələrinin bütün tarixində ən aşağı olub.

Elmi hesablamalara görə, XXI əsrin ortalarına qədər Şimal Buzlu okean azı bir dəfə tamamilə buzsuz yay yaşaya bilər. Buz örtüyünü izləmək üçün alimlər passiv mikrodalğalı sensorları olan peyklərdən istifadə edirlər. Bu texnologiya onlara təbii mikrodalğalı emissiyalara əsaslanaraq dəniz buzunu və açıq suyu ayırd etməyə, bulud örtüyündən asılı olmayaraq ölçmələr aparmağa imkan verir.