Yaxın Şərqdəki vəziyyətin gərginləşməsi fonunda qlobal enerji bazarları artan böhranla üzləşir: yanacaq qiymətlərinin artması, təchizatda fasilələr və bir neçə bölgədə dərinləşən çatışmazlıqlar qeydə alınır.
NTV xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, “Brent” markalı xam neftin qiyməti bir barel üçün 113 dolları keçib, bazar iştirakçıları isə Yaxın Şərq markalı neftin fiziki tədarükünün qiymətinin xeyli yüksək olduğunu təxmin edirlər. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, artan enerji qiymətləri artıq həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlara təzyiq göstərir.
Cənubi Asiya ölkələrində vəziyyət daha ağırdır. Hindistan və Banqladeşdə ev təsərrüfatlarında və iaşə xidməti sənayesində geniş istifadə olunan mayeləşdirilmiş neft qazı (LPG) çatışmazlığı yaşanır. Bu, kiçik müəssisələrin bağlanmasına səbəb olur və ərzaq təhlükəsizliyi üçün risk yaradır.
Regionun bir neçə ölkəsində təcili tədbirlər tətbiq olunur. Məsələn, Şri-Lanka enerji istehlakını azaltmaq üçün əlavə dövlət tətilləri elan edib, Pakistan isə dövlət qurumlarını distant iş rejiminə keçirib və məktəbləri müvəqqəti olaraq bağlayıb. Tailandda sakinlərə enerji istehlakını azaltmaq tövsiyə olunub, Myanma isə şəxsi nəqliyyat vasitələrinə yanacaq satışına məhdudiyyətlər tətbiq edib.
Yaxın Şərq və Şimali Afrikada da elektrik enerjisi məhdudiyyətləri və kəsintiləri barədə məlumat verilir. Artıq enerji çatışmazlığı yaşayan Misirdə elektrik enerjisi fasilələri tətbiq edilib və biznes fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb.
İnkişaf etmiş ölkələrdə də dizel yanacağının qiymətlərinin artması müşahidə olunur. Yaponiyada benzinin orta qiyməti rekordlar qırdığı vaxtdan bəri tarixi bir yüksək həddə çatıb – onun litri təxminən 190,8 yen olub. ABŞ-də benzinin orta qiyməti bir qallon üçün təxminən 3,80 dollardır, Kaliforniya da daxil olmaqla bəzi ştatlarda bu rəqəm daha yüksəkdir.
Avropada neft məhsullarının topdansatış qiymətlərinin artması tendensiyası davam edir. Bazar məlumatlarına görə, dizel yanacağının qiyməti mart ayının ilk həftələrində əhəmiyyətli dərəcədə artaraq son illərin rekord səviyyələrinə yaxınlaşıb. Bir neçə ölkə ajiotajın qarşısını almaq üçün yanacaq satışına məhdudiyyətlər tətbiq edir.
Sinqapur və Fuceyra kimi əsas logistika mərkəzlərində dəniz yanacağı və soba yağı ehtiyatlarının tükənməsi bazara əlavə təzyiq göstərir. Aviasiya yanacağının qiymətlərinin artması da müşahidə olunur ki, bu da artıq uçuşların sayının azalmasına səbəb olur.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, enerji qiymətlərinin daha da artması kənd təsərrüfatı sektoruna da təsir göstərə bilər. Çünki gübrə qiymətlərinin artması Asiya ölkələrində qida istehsalına daha çox mənfi təsir göstərə bilər.
Bu fonda İran ətrafında davam edən gərginlik qlobal bazarlarda qeyri-müəyyənliyi artırır. Analitiklər enerji təchizatının qısa müddətdə dəyişkən qalacağı ehtimalını istisna etmirlər.
NTV canlı
Radio canlı
Nuhçıxan